DataFood
Polski
Wyłącznie edukacyjne, nie stanowi porady medycznej. Wartości na tej stronie są szacunkami z równań populacyjnych, a nie pomiarami jakiejkolwiek osoby. Jeśli jesteś w ciąży, masz mniej niż 18 lat, zmagasz się z chorobą, lub masz jakąkolwiek historię zaburzeń odżywiania, porozmawiaj z klinicystą, a nie z kalkulatorem.

Białko w nadwyżce kalorycznej: ile go potrzeba, by budować mięśnie

W nadwyżce ok. 1,6 g/kg białka pokrywa przyrost mięśni; powyżej 2,2 g/kg nie daje wymiernych korzyści. Wyprowadzenie, niepewność i arytmetyka nadwyżki.

Nadwyżka kaloryczna dostarcza energii; białko dostarcza materiału. To dwa odrębne budżety, a budżet białkowy jest mniejszy niż ten, z którym przychodzi większość czytelników. W nadwyżce zapotrzebowanie wynosi około 1,6 g na kilogram masy ciała na dobę, z plateau powyżej około 2,2 g/kg. Sama nadwyżka jest tym, co decyduje, ile z przyrostu to mięśnie, a tempo to jest ograniczone biologią, nie intencją.

Liczba dotycząca białka i skąd się bierze

Wartość 1,6 g/kg to środek przedziału wyprowadzonego z badań bilansu azotowego i utleniania aminokwasów wskaźnikowych, podsumowanych w Morton i in. (2018) oraz w stanowiskach głównych organizacji zajmujących się żywieniem sportowym. Ta sama literatura umieszcza górną granicę wymiernych korzyści blisko 2,2 g/kg. Powyżej tej wartości dodatkowe białko jest utleniane lub wydalane; nie staje się dodatkowym mięśniem.

Niepewność wokół 1,6 g/kg wynosi około ±0,3 g/kg dla zdrowego dorosłego trenującego z progresywnym przeciążeniem. Ten przedział jest szeroki, ponieważ metody pomiaru są pośrednie: bilans azotowy przeszacowuje zapotrzebowanie przy wysokiej podaży, a utlenianie aminokwasów wskaźnikowych zaniża je przy niskiej podaży. Żadna z tych metod nie jest bezpośrednim pomiarem syntezy białek mięśniowych w ciągu miesięcy.

StanWartość białkaŹródło wartości
Dorosły siedzący, RDA0,8 g/kgInstitute of Medicine, 2005
Trening oporowy, nadwyżka energetyczna1,6 g/kgMorton i in., 2018
Trening oporowy, deficyt energetyczny, szczupli kulturyści2,3–3,1 g/kg beztłuszczowej masy ciałaHelms i in., 2014 (przegląd narracyjny)
Górna granica wymiernych korzyści2,2 g/kgMorton i in., 2018
Osoba starsza (powyżej 65 lat), dowolny stan energetyczny1,2–1,6 g/kgPROT-AGE, 2013

Dlaczego zapotrzebowanie w nadwyżce jest niższe niż w deficycie

W deficycie białko z diety musi pełnić dwie funkcje: dostarczać aminokwasów do naprawy i dostarczać glukozy tkankom, które nie mogą korzystać z tłuszczu. Część spożytego białka jest kierowana do glukoneogenezy. W nadwyżce glukoza jest dostępna z węglowodanów i tłuszczu, więc białko jest oszczędzane do swojej roli strukturalnej. Zapotrzebowanie spada.

To odwrotność tego, co zakłada większość czytelników. Intuicja podpowiada, że budowanie mięśni to stan anaboliczny, a więc wymaga więcej substratu. Błąd polega na traktowaniu białka jako paliwa. Białko nie jest substratem ograniczającym wzrost mięśni w nadwyżce; czynnikami ograniczającymi są bodziec treningowy, środowisko hormonalne i tempo, w jakim białko kurczliwe może być dodawane do włókna. Dodawanie białka powyżej 1,6 g/kg nie przyspiesza żadnego z nich.

Górna część przedziału — 1,8 do 2,2 g/kg — istnieje po to, by chronić beztłuszczową masę ciała, gdy energii brakuje, a nie po to, by ją budować, gdy energii jest pod dostatkiem. Dlatego kolumna deficytu w powyższej tabeli jest wyższa niż kolumna nadwyżki, co wydaje się odwrotne, dopóki nie wyjaśni się mechanizmu.

Sama nadwyżka: jak duża i jak bardzo błędna jest ta liczba

Punktem odniesienia jest utrzymanie. Równanie Mifflina-St Jeora przewiduje spoczynkową przemianę materii, a mnożnik aktywności przekształca ją w całkowity dzienny wydatek energetyczny. Błąd standardowy predykcji wynosi około 10 procent dla jednostki, co jest większe niż nadwyżka, którą większość ludzi próbuje osiągnąć.

Krok 1: Mifflin-St Jeor, mężczyzna
  RMR = 10 x waga(kg) + 6,25 x wzrost(cm) - 5 x wiek + 5

Krok 2: Przykład obliczeniowy, 80 kg, 180 cm, 30 lat
  RMR = 10(80) + 6,25(180) - 5(30) + 5
  RMR = 800 + 1125 - 150 + 5
  RMR = 1780 kcal/dzień

Krok 3: Mnożnik aktywności, umiarkowany trening 3-5 dni w tygodniu
  TDEE = 1780 x 1,55 = 2759 kcal/dzień

Krok 4: Niepewność, +/- 10 procent
  Dolna granica = 2759 x 0,90 = 2483 kcal/dzień
  Górna granica = 2759 x 1,10 = 3035 kcal/dzień

Krok 5: Cel nadwyżki, 10 procent powyżej środka
  Podaż = 2759 x 1,10 = 3035 kcal/dzień

Krok 6: Białko przy 1,6 g/kg
  Białko = 80 x 1,6 = 128 g/dzień = 512 kcal

Krok 7: Pozostała energia z węglowodanów i tłuszczu
  3035 - 512 = 2523 kcal

Sedno kroku 4 polega na tym, że nadwyżka z kroku 5 mieści się w niepewności oszacowania utrzymania. Czytelnik, który uważa, że je 300 kcal powyżej utrzymania, może jeść na utrzymaniu lub 300 kcal poniżej, w zależności od tego, po której stronie 10-procentowego przedziału znajduje się jego rzeczywisty wydatek. Dlatego waga ciała mierzona przez dwa do trzech tygodni jest lepszym wskaźnikiem niż wynik jakiegokolwiek pojedynczego równania.

Tempo, w jakim mięśnie mogą faktycznie rosnąć

Wytrenowany mężczyzna może dodać około 0,2 do 0,5 kg beztłuszczowej masy ciała miesięcznie w optymalnych warunkach: progresywne przeciążenie, odpowiedni sen, nadwyżka energetyczna, białko na poziomie 1,6 g/kg lub wyższym. Wytrenowana kobieta może dodać około połowy tej wartości, ponieważ te same bodźce treningowe i żywieniowe dają mniejszy bezwzględny przyrost beztłuszczowej masy ciała. Niewytrenowany dorosły może dodać więcej w pierwszych miesiącach; tempo spada wraz ze stażem treningowym.

Te liczby są szacunkami populacyjnymi, nie obietnicami. Opisują to, co zaobserwowano w kontrolowanych badaniach treningowych; nie opisują tego, co osiągnie jakakolwiek jednostka. Wariancja między osobami jest duża, a liczba jest tu podana po to, by można było dostosować do niej wielkość nadwyżki, a nie po to, by wyznaczyć cel.

Konsekwencją arytmetyczną jest to, że nadwyżka większa niż tempo przyrostu beztłuszczowej masy ciała dodaje tłuszcz i nic więcej. Jeśli maksymalny prawdopodobny przyrost beztłuszczowej masy ciała wynosi 0,5 kg miesięcznie, a 1 kg beztłuszczowej tkanki zawiera około 1800 kcal (liczba opisująca tkankę, nie dietę), to koszt energetyczny tego przyrostu wynosi około 900 kcal miesięcznie, czyli 30 kcal dziennie. Nadwyżka 500 kcal dziennie to około szesnastokrotność tej wartości. Nadmiar jest magazynowany jako tkanka tłuszczowa.

Co ludzie robią źle i dlaczego ten błąd jest naturalny

Częstym błędem jest traktowanie białka jako czynnika ograniczającego tempo. Tak nie jest. Czynnikiem ograniczającym tempo w nadwyżce jest bodziec treningowy, a górną granicą tempa jest biologia akrecji białek mięśniowych. Białko powyżej 1,6 g/kg nie podnosi tej granicy.

Drugi błąd to traktowanie nadwyżki jako czynnika napędzającego przyrost mięśni, a nie jako warunku go umożliwiającego. Nadwyżka umożliwia przyrost, dostarczając energii; nie powoduje przyrostu proporcjonalnie do swojej wielkości. Zależność jest progowa, nie liniowa.

Błąd jest naturalny, ponieważ oba czynniki — jedzenie i trening — podlegają kontroli wolicjonalnej, a kuszące jest założenie, że więcej któregokolwiek z nich daje większy efekt. W większości dziedzin życia to założenie się sprawdza. W akrecji białek mięśniowych nie, ponieważ efekt jest ograniczony tempem, w jakim organizm może syntetyzować białko kurczliwe, a tempo to jest wolne.

Trzeci błąd to odczytywanie górnej granicy 2,2 g/kg jako celu. To górna granica wymiernych korzyści, nie zalecenie. Podaż powyżej niej nie jest szkodliwa u zdrowych dorosłych z prawidłową czynnością nerek, ale też nie jest użyteczna i wypiera węglowodany i tłuszcz, które wspierają trening.

Gdzie liczby przestają być wiarygodne

Wartość 1,6 g/kg zakłada zdrowego dorosłego z prawidłową czynnością nerek, bez zaburzeń metabolicznych, trenującego opór z progresywnym przeciążeniem. Nie dotyczy osób z przewlekłą chorobą nerek, wrodzonymi błędami metabolizmu białek ani okresu ostrej choroby. Nie dotyczy młodzieży, która ma dodatkowe potrzeby wzrostowe, ani kobiet w ciąży i karmiących.

Równanie Mifflina-St Jeora zostało wyprowadzone w populacji dorosłych bez otyłości i jest mniej dokładne przy skrajnych składach ciała. Dla czytelnika z BMI powyżej 30 równania predykcyjne zwykle przeszacowują spoczynkową przemianę materii, a obliczona z nich nadwyżka będzie zbyt duża.

Krążąca liczba 7700 kcal na kilogram zmiany masy ciała opisuje tkankę tłuszczową, nie masę ciała, i jest błędna w dwóch kierunkach: na początku nadwyżki glikogen i woda dodają masę szybciej, niż przewiduje ta liczba, a pod koniec nadwyżki utrzymanie rośnie wraz ze wzrostem masy ciała, więc ta sama podaż daje mniejszą nadwyżkę. Żaden z tych kierunków nie jest ujęty w jednej stałej.

Ta strona nie jest poradą medyczną. Czytelnik z historią zaburzeń odżywiania lub niepewny, czy nadwyżka jest odpowiednia, powinien porozmawiać z klinicystą lub dyplomowanym dietetykiem przed zmianą podaży. W Stanach Zjednoczonych infolinia ds. zaburzeń odżywiania ANAD to 1-888-375-7767 (od poniedziałku do piątku), a 988 Suicide & Crisis Lifeline przyjmuje połączenia i wiadomości tekstowe pod numerem 988, 24 godziny na dobę. W Wielkiej Brytanii infolinia Beat to 0808 801 0677. W Polsce bezpłatny Kryzysowy Telefon Zaufania dla dorosłych działa pod numerem 116 123.

Arytmetyka praktyczna

Dla czytelnika, który chce powtórzyć obliczenia na własnych liczbach:

1. Oszacuj RMR za pomocą równania Mifflina-St Jeora.
2. Pomnóż przez współczynnik aktywności między 1,2 a 1,9.
3. Zastosuj 10-procentowy przedział do wyniku.
4. Ustaw białko na 1,6 g/kg masy ciała.
5. Ustaw tłuszcz na 0,8 g/kg masy ciała.
6. Uzupełnij resztę węglowodanami.
7. Śledź wagę ciała przez 2-3 tygodnie.
8. Dostosuj podaż o 100-200 kcal, jeśli waga stoi lub rośnie szybciej niż 0,5 kg/miesiąc.

Krok 8 to jedyny krok, który wykorzystuje dane indywidualne, a nie równanie populacyjne. To także krok, który koryguje 10-procentową niepewność z kroku 3. Równania dają punkt wyjścia; waga daje korektę.

Częste pytania

Ile białka potrzebuję, by budować mięśnie w nadwyżce?

Około 1,6 g na kilogram masy ciała na dobę pokrywa przyrost mięśni w nadwyżce energetycznej, z plateau powyżej około 2,2 g/kg. Wartość pochodzi z Morton i in. (2018) oraz głównych stanowisk żywienia sportowego. W nadwyżce zapotrzebowanie jest niższe niż w deficycie, ponieważ białko nie jest kierowane do glukoneogenezy.

Czy więcej białka jest lepsze przy budowaniu masy?

Nie. Powyżej około 2,2 g/kg dodatkowa podaż nie daje wymiernych korzyści dla przyrostu mięśni. Nie jest szkodliwa u zdrowych dorosłych z prawidłową czynnością nerek, ale wypiera węglowodany i tłuszcz, które wspierają trening. Górna granica korzyści nie jest celem.

Jak duża powinna być moja nadwyżka, by budować mięśnie?

Nadwyżka około 10 procent powyżej szacowanego utrzymania to rozsądny punkt wyjścia, ale samo oszacowanie ma około 10 procent niepewności. Wytrenowany mężczyzna może dodać około 0,2 do 0,5 kg beztłuszczowej masy ciała miesięcznie; nadwyżka większa niż to tempo dodaje tłuszcz. Waga ciała mierzona przez dwa do trzech tygodni jest lepszym wskaźnikiem niż jakiekolwiek równanie.

Dlaczego zapotrzebowanie na białko jest niższe w nadwyżce niż w deficycie?

W deficycie część białka z diety jest kierowana do produkcji glukozy, ponieważ energii brakuje. W nadwyżce glukoza pochodzi z węglowodanów i tłuszczu, więc białko jest oszczędzane do naprawy i wzrostu. Górna część przedziału białka istnieje po to, by chronić beztłuszczową masę ciała, gdy energii brakuje, a nie po to, by ją budować, gdy energii jest pod dostatkiem.

Czy mogę budować mięśnie bez nadwyżki kalorycznej?

Niewytrenowani dorośli mogą dodać trochę beztłuszczowej masy ciała na utrzymaniu, a w deficycie beztłuszczowa masa ciała może być zachowana, ale nie zwiększona. Dla wytrenowanego dorosłego nadwyżka jest warunkiem umożliwiającym przyrost. Nadwyżka nie powoduje przyrostu proporcjonalnie do swojej wielkości; ona go umożliwia.

Czytaj dalej