DataFood
Polski
Wyłącznie edukacyjne, nie stanowi porady medycznej. Wartości na tej stronie są szacunkami z równań populacyjnych, a nie pomiarami jakiejkolwiek osoby. Jeśli jesteś w ciąży, masz mniej niż 18 lat, zmagasz się z chorobą, lub masz jakąkolwiek historię zaburzeń odżywiania, porozmawiaj z klinicystą, a nie z kalkulatorem.

Białko a utrata mięśni w deficycie kalorycznym

Białko przy redukcji: normy RDA a cele w deficycie, gramy na kilogram i granice rekompozycji. To nie jest porada medyczna.

Spożycie białka to najważniejsza pojedyncza dźwignia żywieniowa służąca zachowaniu masy beztłuszczowej w deficycie kalorycznym. Liczbą, która ma znaczenie, są gramy na kilogram masy ciała na dzień, a nie same gramy; 120 g to dużo dla osoby ważącej 55 kg i wartość marginalna dla osoby ważącej 95 kg. Ta strona podaje arytmetykę, dowody stojące za każdą liczbą oraz punkty, w których dowody przestają być jasne. To nie jest porada medyczna. W Stanach Zjednoczonych infolinia ds. zaburzeń odżywiania ANAD to 1-888-375-7767 (od poniedziałku do piątku), a 988 Suicide & Crisis Lifeline przyjmuje połączenia i wiadomości tekstowe pod numerem 988 przez całą dobę. W Wielkiej Brytanii infolinia Beat to 0808 801 0677. W Polsce bezpłatny Kryzysowy Telefon Zaufania dla dorosłych działa pod numerem 116 123.

RDA to dolna granica niedoboru, a nie cel zachowania mięśni

Zalecane dzienne spożycie (RDA) białka wynosi 0,8 g/kg masy ciała na dzień dla dorosłych. Zostało ustalone na podstawie badań bilansu azotowego, których celem było znalezienie spożycia, przy którym zdrowi dorośli przestają tracić azot z organizmu, z marginesem bezpieczeństwa. Odpowiada na pytanie: ile białka zapobiega niedoborowi u osoby prowadzącej siedzący tryb życia i jedzącej na poziomie utrzymania? Nie odpowiada na pytanie: ile białka zachowuje mięśnie w deficycie kalorycznym? To są różne pytania, a RDA nie jest właściwą liczbą dla drugiego z nich.

Dla osoby w deficycie literatura wskazuje wyższe wartości. Przegląd narracyjny z 2014 r. autorstwa Helms, Aragon i Fitschen w Journal of the International Society of Sports Nutrition zalecał 2,3–3,1 g/kg beztłuszczowej masy ciała na dzień dla szczupłych kulturystów nieprzyjmujących środków farmakologicznych w okresie przygotowań do zawodów. Dla osoby z 60 kg beztłuszczowej masy ciała oznacza to 138–186 g na dzień. To wąska populacja. Dla innych osób trenujących stanowisko ISSN (Jäger i in., 2017) podaje 1,4–2,0 g/kg masy ciała na dzień dla większości osób aktywnych fizycznie, a metaanaliza Mortona i współpracowników (2018) wykazała, że dodatkowa korzyść białka dla przyrostu masy mięśniowej w treningu oporowym wyrównuje się przy około 1,6 g/kg. Ta strona przyjmuje jako roboczy zakres w deficycie około 1,6–2,4 g/kg masy ciała na dzień, przy czym górna granica jest bardziej użyteczna, gdy deficyt jest duży lub osoba jest szczupła. Dowody są najsilniejsze dla dolnej granicy i słabsze dla dokładnej górnej granicy; zakres ma większe znaczenie niż oszacowanie punktowe.

Trzy dźwignie, w kolejności od największej

Spożycie białka to największa dźwignia, ale nie jedyna. Trening oporowy i wielkość deficytu również zmieniają wynik, a ponadto wchodzą ze sobą w interakcję.

WarunekCel białkowy (g/kg masy ciała/dzień)Źródło lub podstawa
Dorosły prowadzący siedzący tryb życia, kalorie na poziomie utrzymania0,8RDA, bilans azotowy
Dorosły w umiarkowanym deficycie, bez treningu oporowego1,2–1,6Dane obserwacyjne i z badań, niższa pewność
Dorosły w deficycie, trening oporowy1,6–2,4Zakres roboczy na podstawie Jäger i in. 2017 oraz Morton i in. 2018
Szczupły, wytrenowany sportowiec w deficycie2,3–3,1 g/kg beztłuszczowej masy ciałaHelms i in. 2014
Osoba starsza w deficycie1,6–2,4, z uwzględnieniem rozkładuPrzeglądy dotyczące oporności anabolicznej

Trening oporowy to druga dźwignia. Bez niego deficyt kieruje utratę masy ciała w stronę mieszanki tłuszczu i tkanki beztłuszczowej; z nim frakcja beztłuszczowa jest lepiej zachowana. Efekt nie jest subtelny. W badaniu z 2011 r. autorstwa Weinheimera i współpracowników uczestnicy jedzący w deficycie i trenujący zachowali więcej masy beztłuszczowej niż ci jedzący ten sam deficyt bez treningu, nawet przy dopasowanym spożyciu białka. Sygnał treningowy mówi organizmowi, aby zachował mięśnie, które ma.

Trzecią dźwignią jest wielkość deficytu. Większy deficyt daje szybszą utratę masy ciała, ale większa część tej utraty pochodzi z tkanki beztłuszczowej. W badaniu z 2014 r. Pasiakos i współpracownicy stwierdzili, że umiarkowany deficyt lepiej zachowywał masę beztłuszczową niż ciężki, przy stałym spożyciu białka. Praktyczny zakres to deficyt około 300–600 kcal na dzień poniżej poziomu utrzymania dla osoby z prawidłowym procentem tkanki tłuszczowej; większe deficyty są czasami odpowiednie, ale kosztują masę beztłuszczową.

Przykładowe obliczenie: białko dla osoby w deficycie

Załóżmy, że dorosła osoba ważąca 70 kg z 20% tkanki tłuszczowej chce stracić tłuszcz, zachowując mięśnie. Masa tłuszczowa wynosi 14 kg, masa beztłuszczowa 56 kg. Kalorie na poziomie utrzymania oszacowane za pomocą wzoru Mifflin-St Jeor dla umiarkowanie aktywnej 35-letniej kobiety o tych wymiarach wynoszą około 2 100 kcal na dzień. Umiarkowany deficyt 500 kcal daje cel 1 600 kcal na dzień.

Krok 1: Masa beztłuszczowa
70 kg x (1 - 0,20) = 56 kg masy beztłuszczowej

Krok 2: Cel białkowy na podstawie masy ciała
1,6 do 2,4 g/kg x 70 kg = 112 do 168 g/dzień

Krok 3: Cel białkowy na podstawie masy beztłuszczowej (zakres dla wytrenowanych sportowców)
2,3 do 3,1 g/kg x 56 kg = 129 do 174 g/dzień

Krok 4: Wybierz wartość roboczą
Użyj 1,8 g/kg x 70 kg = 126 g/dzień

Krok 5: Kalorie z białka
126 g x 4 kcal/g = 504 kcal

Krok 6: Pozostałe kalorie
1 600 - 504 = 1 096 kcal z tłuszczu i węglowodanów

Współczynniki Atwatera użyte w krokach 5 i 6 to 4 kcal/g dla białka, 9 kcal/g dla tłuszczu i 4 kcal/g dla węglowodanów. Są to wartości średnie; rzeczywista wartość różni się w zależności od produktu i osoby. Cel 1 600 kcal jest powyżej dolnej granicy 1 200 kcal często podawanej dla kobiet, a wartość białka mieści się w zakresie popieranym przez dowody. Czytelnik może powtórzyć te kroki z własną masą ciała, procentem tkanki tłuszczowej i szacowanym poziomem utrzymania.

Rekompozycja ciała: kiedy następuje, a kiedy nie

Rekompozycja ciała oznacza jednoczesny przyrost mięśni i utratę tłuszczu. Następuje w sposób powtarzalny w trzech grupach: osoby nowe w treningu oporowym, osoby wracające po długiej przerwie oraz osoby z wyższym procentem tkanki tłuszczowej. W tych grupach organizm może wykorzystać zmagazynowany tłuszcz do napędzania syntezy białek mięśniowych, a bodziec treningowy jest wystarczająco nowy, aby wywołać wzrost. Efekt jest mniejszy niż w dedykowanym okresie masy lub redukcji, ale realny.

U osób szczupłych i wytrenowanych rekompozycja jest powolna lub nieobecna. Przegląd z 2021 r. autorstwa Barakata i współpracowników wykazał, że u wytrenowanych osób jedzących na poziomie utrzymania lub w małym deficycie przyrost mięśni i utrata tłuszczu mogą wystąpić, ale w tempie trudnym do wykrycia w ciągu tygodni. Uczciwe stwierdzenie jest takie, że dowody nie potwierdzają wiarygodnej rekompozycji w tej grupie. Szczupła wytrenowana osoba wybierająca deficyt powinna oczekiwać zachowania mięśni, a nie ich przyrostu.

Co ludzie robią źle i dlaczego ten błąd jest naturalny

Najczęstszym błędem jest traktowanie RDA jako celu zachowania mięśni. Jest to naturalne, ponieważ RDA to jedyna liczba dotycząca białka, z którą większość ludzi się spotyka, jest wydrukowana na etykietach i opisana jako dzienne zapotrzebowanie. Słowo „zapotrzebowanie” sugeruje, że jest to ilość, do której należy dążyć, podczas gdy w rzeczywistości jest to ilość, poniżej której niedobór staje się prawdopodobny. Różnica między 0,8 g/kg a 1,6–2,4 g/kg jest duża i to ta różnica ma znaczenie w deficycie.

Drugi błąd to założenie, że większy deficyt jest zawsze lepszy. Większy deficyt daje szybszą utratę wagi na wadze, a wagę śledzi większość ludzi. Problem polega na tym, że waga nie odróżnia tłuszczu od tkanki beztłuszczowej. Badanie z 2014 r. Pasiakosa i współpracowników wykazało, że ciężki deficyt zwiększył utratę masy beztłuszczowej w porównaniu z umiarkowanym. Błąd jest naturalny, ponieważ pętla informacji zwrotnej (waga) nagradza niewłaściwe zachowanie.

Trzeci błąd to oczekiwanie rekompozycji w szczupłym, wytrenowanym ciele. Jest to naturalne, ponieważ rekompozycja jest szeroko omawiana i rzeczywiście występuje w innych grupach. Dowody nie potwierdzają jej jako wiarygodnego wyniku dla szczupłych wytrenowanych osób, a planowanie wokół niej może prowadzić do zbyt niskiego spożycia białka lub nadmiernego ograniczania kalorii.

Gdzie dowody przestają być jasne

Dokładna górna granica użytecznego spożycia białka nie jest ustalona. Niektóre badania wykazują korzyść do 2,4 g/kg masy ciała na dzień, inne nie wykazują dodatkowej korzyści powyżej 1,6 g/kg. Różnica może zależeć od statusu treningowego, wielkości deficytu i źródła białka. Rozsądnym podejściem jest stosowanie 1,6–2,4 g/kg jako zakresu roboczego i dostosowywanie go w oparciu o głód, regenerację i to, czy masa beztłuszczowa jest zachowana.

Wpływ rozkładu białka na posiłki jest również niepewny. Niektóre dowody sugerują, że 0,4 g/kg na posiłek, rozłożone na cztery posiłki, jest lepsze niż ta sama całkowita ilość w mniejszej liczbie posiłków, ale efekt jest niewielki w porównaniu z całkowitym spożyciem. Praktyczna rada to rozłożyć białko w ciągu dnia, a nie koncentrować go w jednym posiłku, ale nie traktować rozkładu jako głównej dźwigni.

Wreszcie, interakcja między białkiem a treningiem oporowym jest lepiej ustalona niż każde z nich osobno. Osoba w deficycie, która je odpowiednią ilość białka, ale nie trenuje, straci więcej masy beztłuszczowej niż osoba, która robi jedno i drugie. Te dwie dźwignie nie są wymienne.

Uwaga o liczbach i ich ograniczeniach

Każda liczba na tej stronie ma podane źródło lub zakres. RDA wynosi 0,8 g/kg, na podstawie badań bilansu azotowego. Zakres deficytu 1,6–2,4 g/kg to zakres roboczy zbudowany na podstawie stanowiska ISSN (Jäger i in., 2017) i metaanalizy Mortona i in. (2018). Wartość 2,3–3,1 g/kg masy beztłuszczowej pochodzi z przeglądu narracyjnego dotyczącego szczupłych kulturystów autorstwa Helmsa i współpracowników (2014). Zakres deficytu 300–600 kcal to praktyczne uproszczenie; prawdziwa wartość kalorii na poziomie utrzymania dla dowolnej osoby ma błąd standardowy około 10%, więc szacunek 2 100 kcal może rozsądnie wynosić 1 890–2 310. Wartość 7 700 kcal na kilogram, często używana do szacowania utraty tłuszczu, opisuje tkankę tłuszczową, a nie masę ciała, i jest błędna na początku diety (utrata wody) i na końcu (spadek poziomu utrzymania). Jest tu podana tylko po to, aby powiedzieć, że nie należy jej używać jako precyzyjnego narzędzia planowania.

Ta strona nie jest poradą medyczną. Każda osoba z historią zaburzeń odżywiania lub niepewna, czy deficyt kaloryczny jest odpowiedni, powinna porozmawiać z klinicystą. W Stanach Zjednoczonych infolinia ds. zaburzeń odżywiania ANAD to 1-888-375-7767 (od poniedziałku do piątku), a 988 Suicide & Crisis Lifeline przyjmuje połączenia i wiadomości tekstowe pod numerem 988 przez całą dobę. W Wielkiej Brytanii infolinia Beat to 0808 801 0677. W Polsce bezpłatny Kryzysowy Telefon Zaufania dla dorosłych działa pod numerem 116 123. Te usługi mogą zapewnić wskazówki i wsparcie.

Częste pytania

Ile białka potrzebuję, aby stracić tłuszcz, a nie mięśnie?

Większość dowodów popiera 1,6–2,4 g/kg masy ciała na dzień dla dorosłych w deficycie kalorycznym, którzy trenują oporowo. RDA wynoszące 0,8 g/kg to dolna granica niedoboru, a nie cel zachowania mięśni. Dla osoby ważącej 70 kg oznacza to 112–168 g na dzień.

Czy mogę budować mięśnie, tracąc tłuszcz?

Tak, w sposób powtarzalny u osób nowych w treningu, wracających po przerwie lub z wyższym procentem tkanki tłuszczowej. U osób szczupłych i wytrenowanych dzieje się to powoli lub wcale; dowody nie potwierdzają tego jako wiarygodnego wyniku. Planowanie wokół zachowania, a nie przyrostu, jest bardziej realistyczne dla tej grupy.

Jaki jest najlepszy rozmiar deficytu, aby zachować mięśnie?

Umiarkowany deficyt około 300–600 kcal na dzień poniżej poziomu utrzymania lepiej zachowuje masę beztłuszczową niż ciężki, gdy białko jest odpowiednie. Większe deficyty dają szybszą utratę wagi, ale większa część tej utraty pochodzi z tkanki beztłuszczowej. Dokładna liczba zależy od indywidualnego poziomu utrzymania, który ma błąd standardowy około 10%.

Czy potrzebuję treningu oporowego, aby zachować mięśnie w deficycie?

Tak. Samo białko nie wystarczy. Trening oporowy sygnalizuje organizmowi, aby zachował mięśnie, a badania z dopasowanym spożyciem białka pokazują lepsze zachowanie masy beztłuszczowej z treningiem niż bez niego. Te dwie dźwignie działają razem.

Czy 0,8 g/kg białka wystarczy na diecie?

Nie. RDA jest ustalone, aby zapobiegać niedoborowi u dorosłych prowadzących siedzący tryb życia na poziomie utrzymania. W deficycie kalorycznym, zwłaszcza z treningiem, dowody popierają 1,6–2,4 g/kg masy ciała na dzień. Różnica jest duża i ma znaczenie dla masy beztłuszczowej.

Czytaj dalej